Bệnh Newcastle chắc hẳn không còn quá xa lạ với người nuôi gà hiện nay. Đây là một trong những loại bệnh có mức độ lây lan kinh khủng nhất không kém gì cúm gia cầm H5N1. Về mức độ nguy hiểm, theo kinh nghiệm của Thomohomnay thì Newcastle cũng có thể đánh bay cả đàn chỉ trong vòng một thời gian ngắn nếu người nuôi chưa từng tiêm phòng trước đó.
Mức độ nguy hiểm cực cao của bệnh Newcastle
Bệnh Newcastle là một loại truyền nhiễm cấp tính do virus gây ra, ảnh hưởng chủ yếu đến gia cầm như gà, vịt, chim cút. Virus này có khả năng lây lan rất nhanh trong đàn, gây ra tỷ lệ tử vong cao, đặc biệt là ở gà con hoặc gà không được tiêm phòng đầy đủ. Trong ngành chăn nuôi gia cầm, bệnh này được xếp vào nhóm bệnh đặc biệt nguy hiểm, có thể gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế nếu không kịp thời phát hiện và xử lý.
Virus Newcastle có thể tồn tại trong môi trường khá lâu, đặc biệt là trong phân, nước uống và dụng cụ chăn nuôi. Thậm chí người chăm sóc cũng có thể vô tình mang mầm bệnh lây lan từ đàn này sang đàn khác. Do đó, hiểu rõ về Newcastle, từ nguyên nhân đến cách phòng tránh, là điều mà bất kỳ người nuôi gà nào cũng cần trang bị nếu không muốn rơi vào cảnh mất trắng đàn gà chỉ sau vài ngày.
Nguyên nhân chính dẫn đến bệnh Newcastle
Có nhiều yếu tố có thể khiến virus Newcastle tấn công đàn gia cầm, trong đó phần lớn bắt nguồn từ sự chủ quan trong khâu quản lý và vệ sinh chuồng trại.
Tiếp xúc với nguồn bệnh
Đàn gà có thể nhiễm virus qua không khí, thức ăn, nước uống hoặc dụng cụ chăn nuôi nếu những thứ này từng tiếp xúc với mầm bệnh. Ngoài ra, chim trời, chuột và các loài động vật hoang dã khác cũng có thể là vật trung gian truyền virus. Việc nhập gà từ các nguồn không rõ ràng hoặc không cách ly trước khi nhập đàn cũng là nguyên nhân phổ biến dẫn đến Newcastle bùng phát. Chỉ cần một cá thể nhiễm bệnh, virus có thể lây lan nhanh chóng trong vòng 24–48 giờ.
Chuồng trại kém vệ sinh
Chuồng trại ẩm thấp, thiếu ánh sáng, không được khử trùng định kỳ là môi trường lý tưởng cho virus phát triển. Đặc biệt vào mùa mưa, độ ẩm cao khiến khả năng lây lan tăng mạnh, khó kiểm soát. Người nuôi thường lơ là công tác vệ sinh chuồng khi đàn gà chưa có dấu hiệu bệnh, điều này khiến virus âm thầm tồn tại và bùng phát bất cứ lúc nào.
Xem thêm: Bệnh tụ huyết trùng ở gà là gì, làm sao để điều trị chuẩn?
Dấu hiệu của bệnh Newcastle từ giai đoạn đầu
Để có hướng xử lý kịp thời, người nuôi cần quan sát kỹ lưỡng các biểu hiện của gà theo hướng dẫn của Thomohomnay, vì bệnh Newcastle thường khởi phát rất nhanh và nguy hiểm.
Biểu hiện ban đầu dễ nhận thấy
Gà nhiễm bệnh thường có biểu hiện bỏ ăn, lười vận động, lông xù và nằm tụ một góc. Một số con có hiện tượng chảy nước mũi, thở khò khè, ho hoặc há mỏ. Đây là những triệu chứng ban đầu khá điển hình nhưng cũng dễ bị nhầm lẫn với bệnh CRD hay cúm gia cầm nếu không theo dõi kỹ.
Dấu hiệu ở thể nặng
Với thể cấp tính, gà chết nhanh chỉ sau vài giờ có triệu chứng. Thể mãn tính thì kéo dài vài ngày, nhưng tỷ lệ tử vong vẫn rất cao, đặc biệt ở những con yếu. Trong vòng 2–3 ngày, cả đàn có thể nhiễm bệnh nếu không được cách ly và xử lý kịp thời. Số liệu thống kê từ các trại nuôi lớn cho thấy, Newcastle có thể gây chết đến 80% đàn nếu bùng phát đúng lúc thời tiết thay đổi đột ngột.
Quy trình điều trị bệnh Newcastle
Một khi đã xác định đàn gà nhiễm bệnh, người nuôi cần lập tức có biện pháp khoanh vùng, điều trị triệu chứng và nâng cao thể trạng gà để hạn chế tỷ lệ chết.
- 1. Khoanh vùng và cách ly: Tách ngay những con có biểu hiện bệnh ra khu riêng biệt, không tiếp xúc với gà khỏe. Dụng cụ chăm sóc cũng cần phân biệt riêng, không dùng chung để tránh lây lan chéo.
- 2. Sát trùng toàn bộ chuồng trại: Dùng thuốc sát trùng gốc iodine, benzalkonium hoặc vôi bột để khử trùng khu vực gà ở, dụng cụ ăn uống và lối đi trong trại.
- 3. Điều trị hỗ trợ: Dùng thuốc bổ trợ hô hấp, men tiêu hóa và vitamin C, B1, B-complex để tăng sức đề kháng. Kháng sinh không có tác dụng với virus nhưng giúp chống nhiễm trùng kế phát.
Phòng bệnh Newcastle là cách điều trị tốt nhất
Thay vì chờ đợi đến khi bùng phát rồi mới chữa, người nuôi cần xây dựng hệ thống phòng bệnh chủ động ngay từ đầu để bảo vệ đàn gà.
Tiêm phòng theo đúng lịch
Vắc xin Newcastle hiện có khá phổ biến, giá thành rẻ, dễ sử dụng. Người nuôi nên tiêm phòng cho gà con từ ngày thứ 7–10, sau đó nhắc lại vào ngày 21 và tháng thứ hai. Vắc xin có thể dùng dạng nhỏ mắt, nhỏ mũi hoặc tiêm tùy vào điều kiện và số lượng đàn. Việc tiêm đủ liều và đúng thời gian sẽ giúp gà hình thành kháng thể vững chắc, giảm nguy cơ nhiễm bệnh trong mùa dịch.
Giữ vệ sinh chuồng trại
Thực hiện quy trình chăn nuôi an toàn sinh học: sát trùng hàng tuần, kiểm soát người ra vào trại, không cho động vật hoang vào khu vực nuôi. Trước khi nhập gà mới, cần cách ly tối thiểu 10 ngày để theo dõi sức khỏe. Bên cạnh đó, cần lựa chọn nguồn giống từ các trại uy tín, đã có lịch sử tiêm phòng rõ ràng và được cấp chứng nhận thú y.
Kết luận
Bệnh Newcastle là mối đe dọa lớn với mọi đàn gia cầm nếu không được nhận biết và phòng ngừa đúng cách. Thay vì chữa trị khi đã quá muộn, người nuôi nên xây dựng quy trình phòng bệnh chủ động, từ tiêm vắc xin đúng lịch đến kiểm soát môi trường chăn nuôi sạch sẽ. Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và tham khảo Thomohomnay, Newcastle sẽ không còn là nỗi lo trong các trại nuôi hiện đại.
